De wezenputten waren twee putten (eerst een en een eeuw later een tweede) vlak bij de Hoge berg op Texel. Deze putten leverde zuiver drinkwater aan de Texelaars maar ook aan de schepen op de Reede van Texel. De putten waren in het bezit van het weeshuis op het eiland. Het water werd alom geroemd omdat het langer houdbaar bleek dan water uit elk andere put. De houdbaarheid was zeer van belang, vooral op de schepen van de VOC. Zij maakten lange reizen van ruim negen maanden.Met de VOC is ook het water van Texel bekend geworden. Zo bekend dat in de periode van de VOC uitstapjes werden georganiseerd richting wezenputten om de oorsprong van het bijzondere water te aanschouwen.

Oudeschild is in 1602 gesticht aan de oostkant van Texel. De reden daarvoor is ‘De Reede van Texel’, de plaats waar vele schepen hun reis begonnen en ook weer eindigden. Vele loodsen vestigden zich in Oudeschild en handelslieden, ambachtslieden, winkeliers en andere personen die dachten aan de handel te kunnen verdienen. Maar Oudeschild heeft ook perioden gekend van armoede.Toen het afgelopen was met het belang van de Reede van Texel en het in de visserij allemaal minder werd is Oudeschild vervallen tot armoede. Toch heeft het dorp zich herstelt en met de komst van het toerisme is het dorp als havenplaats en thuishaven van de vissersvloot weer gegroeid. In de verschillende opstellingen in het museum is de geschiedenis van het dorp terug te vinden.

De Schans, het fort aan de Waddenzee. Jaren heeft het fort er verwaarloosd bijgelegen en kende niemand haar geschiedenis. Daar is nu verandering in gekomen. Door Vereniging Natuurmonumenten is het fort in oude luister hersteld en de historie van De Schans komt tot leven in de rondleidingen verzorgd door het Maritiem & Jutters Museum. Het fort vertelt de geschiedenis van de tachtigjarige oorlog waarin Willem van Oranje en de watergeuzen een doorslaggevende rol spelen. Het vertelt over de oorlogen tussen de Nederlanders en Engelsen in de gouden zeventiende eeuw, over de Reede van Texel en de VOC, over de Franse tijd en het bewind van Napoleon Bonaparte. Vijf eeuwen geschiedenis waarin keizers, prinsen, soldaten en boeren allemaal hun rol opeisen.

Texel is ongeveer 140.000 jaar geleden ontstaan. Het oudste gedeelte van het eiland bestaan uit drie keileembulten, Noord-Haffel, Zuid-Haffel en de Hoge berg. 80.000 tot 10.000 jaar geleden werd op Texel veel dekzand afgezet rond de genoemde keileembulten. Tijdens het holoceen, de periode waar we nu in leven werd zeeklei afgezet en kreeg het Texel meer de vorm die zij nu heeft. Het heeft tot in de 11^e eeuw geduurd tot Texel werkelijk een eiland werd. Voor die tijd is er altijd een verbinding geweest met het vaste land.

De oudste bewoning van Texel, dateert van circa 12.000 voor Christus. In de perioden na de Oude steentijd heeft Texel altijd perioden van bewoning gekend.